بسم الله الرحمن الرحیم
پیوست 1 :
ترم جدید؛ از کلاس محوری تا مسئله محوری
یادداشتی به مناسبت آغاز سال تحصیلی جدید
شروع سال تحصیلی، فقط آغاز دوباره کلاس ها و بازگشت دانشجویان به دانشگاه نیست؛ فرصتی است برای آنکه دانشگاه، مأموریت خود را دوباره مرور کند و ببیند چگونه میتواند دانش و انرژی جوانان را به سوی ساختن آینده هدایت نماید.
دانشگاه زمانی زنده است که در آن فقط کلاس برگزار نشود؛ بلکه مسئله شکل بگیرد، سؤال مطرح شود، ایده متولد شود، تیم ساخته شود، تجربه اتفاق بیفتد و راه حل خلق شود.
در یادداشت هفته گذشته، با عنوان «شروع ترم با نشاط فناوری»، بر ضرورت ایجاد شور و تحرک در فضای فناوری و نوآوری دانشگاه تأکید کردیم. اکنون، در آغاز سال تحصیلی، گام بعدی آن است که این نشاط را از یک مفهوم فرهنگی به یک حرکت عملیاتی و مسئله محور تبدیل کنیم.
ترم جدید؛ فرصتی برای تغییر یک عادت
دانشگاه مأموریتگرا، دانشگاهی نیست که صرفاً برنامه‌های بیشتری اجرا کند؛ دانشگاه مأموریتگرا دانشگاهی است که بداند برای چه چیزی باید ظرفیت های خود را بسیج کند. اگر قرار است دانشگاه آزاد اسلامی در حل مسائل کشور نقش‌آفرین باشد، این نگاه باید از ستاد و مدیران آغاز شود و تا کلاس درس، آزمایشگاه، مرکز رشد، سراهای نوآوری و فعالیت‌های دانشجویی امتداد پیدا کند.
دانشجو نباید فناوری و نوآوری را فقط در قالب یک رویداد، جشنواره یا مسابقه تجربه کند.
او باید از خود بپرسد:
مسئله من چیست؟ مسئله دانشگاه من چیست؟ مسئله شهر و استان من چیست؟ و من با دانشی که در دانشگاه می آموزم، کدامیک از این مسائل را میتوانم حل کنم؟
این تغییر پرسش، آغاز تغییر مسیر است.
یکی از مهمترین تغییراتی که میتوانیم از آغاز این ترم دنبال کنیم، ایجاد پیوند میان کلاس، مسئله و فناوری است.
1 - هر درس میتواند پنجرهای به سوی یک مسئله واقعی باشد.
2 - هر استاد میتواند علاوه بر انتقال دانش، یک مسئله واقعی را با دانشجویان به بحث بگذارد؛
3 - هر دانشجو میتواند در کنار یادگیری، تجربه حل یک مسئله را نیز آغاز کند و
4 - هر دانشگاه میتواند بخشی از مسائل واقعی جامعه، صنعت و دستگاه‌های اجرایی را وارد فضای آموزشی و پژوهشی خود کند.
در چنین دانشگاهی، فاصله میان کلاس و جامعه کمتر میشود و دانشجو متوجه میشود آنچه می‌آموزد، میتواند در جایی خارج از کتاب و امتحان نیز به کار گرفته شود.
یک شروع متفاوت؛ «اولین مسئله من»
پیشنهاد میشود این ترم با یک تجربه ساده اما متفاوت آغاز شود: هر دانشجو در هفته‌های نخست ترم، حداقل یک مسئله واقعی را شناسایی و ثبت کند. مسئلهای در خانواده، محله، شهر، صنعت، محیط زیست، کشاورزی، انرژی، حمل‌ونقل، سلامت، خدمات عمومی، اقتصاد، فرهنگ یا زندگی روزمره.
لازم نیست دانشجو از ابتدا راه حل را بداند. مهم‌تر آن است که یاد بگیرد مسئله خوب پیدا کند، آن را درست تعریف کند و برای حل آن سؤال مناسب بپرسد.
این میتواند نخستین قدم برای تبدیل دانشجو از «مصرف کننده دانش» به «حل کننده مسئله» باشد.
دانشگاه؛ شبکه حل مسئله
ما نباید فقط به دنبال افزایش تعداد ایده ها باشیم. هدف، افزایش ایده های مسئله محور است.
دانشگاه مأموریتگرا باید بتواند یک مسئله را از مرحله شناسایی تا راه حل دنبال کند:
مسئله ← ایده ← تیم ← نمونه اولیه ← آزمون ← فناوری ← اجرا ← اثر
در این مسیر، شکست نیز بخشی از موفقیت است.
اگر دانشجو جرئت نکند ایدهای را امتحان کند، اگر استاد فرصت تجربه کردن نداشته باشد و اگر تیم ها از ترس شکست شکل نگیرند، نوآوری اتفاق نخواهد افتاد.
بنابراین، یکی از شاخص‌های نشاط فناوری در دانشگاه، تعداد افرادی نیست که در یک برنامه حضور پیدا کرده اند؛ بلکه تعداد افرادی است که جرئت کرده اند یک مسئله واقعی را انتخاب و برای حل آن اقدام کنند.
مسائل واقعی معمولاً یک رشتهای نیستند. یک مسئله شهری ممکن است همزمان به مهندسی، اقتصاد، مدیریت، علوم اجتماعی و فناوری اطلاعات نیاز داشته باشد.
بنابراین، یکی از مأموریت‌های مهم اکوسیستم فناوری و نوآوری در شروع این ترم، ایجاد فرصت برای شکل‌گیری تیم‌های میان‌رشته‌ای دانشجویی است.
دانشجو باید تجربه کند که برای حل یک مسئله، لازم نیست همه چیز را خودش بداند؛ بلکه باید بتواند فرد مناسب را پیدا کند، با او همکاری کند و یک تیم بسازد.
استاد؛ از مدرس به راهبر مسئله
در دانشگاه مأموریتگرا، نقش استاد نیز در حال توسعه است. استاد همچنان معلم و تولیدکننده دانش است، اما در کنار آن میتواند راهنمای حل مسئله نیز باشد.
از هر استاد انتظار نداریم که کارآفرین یا فناور باشد؛ اما میتوانیم از او بخواهیم دانشجویان را به پرسیدن سؤال‌های واقعی، مشاهده مسائل محیط پیرامون و یافتن راه‌حل‌های خلاقانه تشویق کند.
گاهی یک سؤال خوب از سوی استاد میتواند آغاز یک مسیر پژوهشی، فناوری یا کسب‌وکار برای یک دانشجو باشد.
اکوسیستم فناوری باید درِ خود را به روی دانشجو باز کند.
مرکز رشد، سرای نوآوری، آزمایشگاه، مرکز تحقیقاتی، پارک علم و فناوری و شرکت دانش‌بنیان نباید برای دانشجو فضاهایی دور از دسترس و صرفاً تخصصی باشند.
دانشجو باید بداند کجا میتواند ایده خود را مطرح کند، با چه کسی مشورت کند، چگونه تیم بسازد، کجا نمونه اولیه تولید کند و از چه مسیری ایده خود را به فناوری تبدیل نماید.
اگر دانشجو نداند در دانشگاه برای ایدهاش به کجا مراجعه کند، بخشی از انرژی نوآورانه او از بین خواهد رفت.
نشاط واقعی از «دیده شدن» می آید. برای ایجاد نشاط فناوری، فقط مراسم و برنامه کافی نیست. دانشجو زمانی احساس تعلق و انگیزه میکند که ببیند ایدهاش دیده میشود.
حتی اگر یک ایده در نهایت به محصول تبدیل نشود، تجربه دانشجو باید ارزشمند تلقی شود.
باید از دانشجو پرسید:
چه مسئلهای پیدا کرده‌ای؟ چه چیزی ساخته‌ای؟ چه چیزی یاد گرفته‌ای؟ چه کسی به تو کمک کرده است؟ و قدم بعدی تو چیست؟
این گفت‌وگوها، فرهنگ جدیدی را در دانشگاه شکل می‌دهد؛ فرهنگی که در آن تلاش برای حل مسئله، خود یک موفقیت محسوب میشود.
یک پیشنهاد ساده برای شروع ترم؛ بیاییم امسال به جای آنکه از دانشجو فقط بپرسیم:
«چه رشتهای می‌خوانی؟»
گاهی از او بپرسیم:
«چه مسئله ای را می خواهی حل کنی؟»
این سؤال ساده میتواند آغاز یک تغییر بزرگ باشد.
ممکن است یک دانشجو مسئلهای در حوزه آب پیدا کند؛ دیگری در حوزه هوش مصنوعی؛ دانشجویی دیگر در کشاورزی، انرژی، سلامت، حمل و نقل، آموزش یا محیط زیست.
دانشگاه وظیفه دارد این پرسش ها را جمع کند، به هم پیوند دهد، تیم بسازد و مسیر حل مسئله را برای آنان فراهم کند.
مأموریت این ترم
از ستاد تا استان، از واحد دانشگاهی تا دانشکده، از استاد تا دانشجو و از آزمایشگاه تا شرکت دانش بنیان، میتوانیم این ترم را به یک تجربه متفاوت تبدیل کنیم:
هر استان: چند مسئله واقعی/ هر واحد: یک میدان مسئله/ هر دانشکده: چند تیم حل مسئله/ هر مرکز فناوری: یک درِ باز برای دانشجو/ هر استاد: یک فرصت برای پرسش‌گری/ هر دانشجو: حداقل یک مسئله برای حل کردن
هدف، ساختن یک دانشگاه پر سر و صدا نیست؛ هدف، ساختن یک دانشگاه زنده است.
دانشگاهی که در آن دانشجو فقط برای گرفتن مدرک وارد نمی‌شود؛ بلکه برای یادگیری، تجربه کردن، ساختن و اثرگذاری وارد میشود.
دانشگاهی که در آن فناوری یک فعالیت حاشیه‌ای نیست؛ بلکه بخشی از فرهنگ روزمره آن است.
و دانشگاهی که در آن «مأموریت‌گرایی» از یک شعار مدیریتی به تجربه روزانه دانشجو و استاد تبدیل میشود.
ترم جدید را متفاوت شروع کنیم:
از کلاس به مسئله؛ از مسئله به ایده؛ از ایده به تیم؛ از تیم به فناوری؛ و از فناوری به اثرگذاری.
این، مسیر دانشگاه مأموریت‌گراست.
«پیوست اجرایی نقشه اقدام «شروع ترم با نشاط فناوری و نوآوری»
هدف
تبدیل آغاز سال تحصیلی به نقطه شروع عملیاتی برای حرکت دانشگاه آزاد اسلامی به سوی دانشگاه مأموریتگرا، مسئله‌محور و نوآور و ایجاد تجربه‌ای متفاوت برای دانشجویان در مواجهه با فناوری و نوآوری.
الف) اقدامات ستاد معاونت تحقیقات، فناوری و نوآوری
1. راه‌اندازی «پویش اولین مسئله من»
یک پویش برای دعوت از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی به شناسایی و ثبت حداقل یک مسئله واقعی طراحی شود. مسائل ثبت شده پس از دسته بندی و پالایش، در اختیار استان ها، واحدها، استادان و مجموعه های اکوسیستم قرار گیرد.
خروجی: شکل گیری بانک مسائل دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی.
2. طراحی «نقشه مسائل دانشگاه»
چارچوبی برای جمع آوری، دسته بندی و اولویت بندی مسائل واقعی استان ها، صنایع، دستگاه های اجرایی و جامعه دانشگاهی ایجاد شود.
3. ایجاد «مسیر سریع دانشجو تا اکوسیستم»
مسیر ورود دانشجو از ایده تا دریافت مشاوره، تشکیل تیم، نمونهسازی، حمایت و استقرار در مراکز رشد و سراهای نوآوری ساده و شفاف شود.
4. راه اندازی «روایت‌های نشاط فناوری»
تجربه دانشجویان، استادان و فناورانی که مسئلهای را شناسایی، تجربه‌ای را آغاز یا راه‌حلی را خلق کرده اند، به صورت مستمر در رسانه های دانشگاه روایت شود.
ب) اقدامات رؤسای محترم استانها
1. انتخاب «مسائل اولویتدار استان»
هر استان در آغاز سال تحصیلی، حداقل 3 تا ۵ مسئله واقعی و اولویتدار استان را با مشارکت صنایع، دستگاه‌های اجرایی و جامعه محلی شناسایی کند.
2. ایجاد «میدان مسئله»
برای مسائل منتخب، فضای ارتباطی و عملیاتی میان استادان، دانشجویان، فناوران، صنعت و دستگاه های اجرایی ایجاد شود.
3. اجرای «هفته مسئله و فناوری»
در هفته های ابتدایی ترم، رویدادهایی کوتاه، صمیمی و کم هزینه برگزار شود که در آن مسائل واقعی توسط صاحبان مسئله مطرح و دانشجویان برای حل آنها تیم تشکیل دهند.
4. تشکیل «تیم های دانشجویی حل مسئله»
برای هر مسئله منتخب، حداقل یک تیم میان رشتهای دانشجویی شکل گیرد و یک استاد یا متخصص به عنوان راهبر مسئله در کنار تیم قرار گیرد.
5. معرفی «درِ باز اکوسیستم»
مسیر مراجعه دانشجویان به مراکز رشد، سراهای نوآوری، آزمایشگاه ها، مراکز تحقیقاتی و سایر اجزای اکوسیستم استان در هفته های آغازین ترم به صورت شفاف معرفی شود.
ج) اقدامات واحدهای دانشگاهی و دانشکده ها
1. «هر دانشکده، یک میدان مسئله»
هر دانشکده حداقل یک موضوع واقعی را انتخاب و دانشجویان را برای ایده پردازی و حل آن دعوت کند.
2. «هر استاد، یک سؤال واقعی»
از استادان دعوت شود حداقل یک مسئله یا سؤال واقعی مرتبط با حوزه تخصصی خود را با دانشجویان مطرح کنند.
3. تشکیل «تیم های حل مسئله»
دانشجویان رشته های مختلف برای حل مسائل منتخب در قالب تیم های کوچک سازماندهی شوند.
4. برگزاری «جلسه ۶0 دقیقه ای ایده»
جلسات کوتاه و بدون تشریفات برای ارائه و پرورش ایده های دانشجویان برگزار شود. هدف جلسه، داوری فوری ایده نیست؛ شنیدن، تکمیل و پرورش آن است.
د) اقدامات اکوسیستم فناوری و نوآوری
1. «درِ باز برای دانشجو»
مراکز رشد، سراهای نوآوری، آزمایشگاه ها و سایر اجزای اکوسیستم، زمان مشخصی را به مراجعه آزاد دانشجویان اختصاص دهند.
2. «مشاور ایده»
شبکهای از استادان، متخصصان و فناوران برای مشاوره اولیه به دانشجویان صاحب مسئله و ایده ایجاد شود.
3. «از ایده تا نمونه»
برای ایده‌های منتخب، مسیر مشخصی برای ساخت نمونه اولیه، آزمایش و دریافت بازخورد ایجاد شود.
4. اتصال به صنعت
مسائل واقعی صنایع و دستگاه‌های اجرایی به زبان ساده در اختیار تیم‌های دانشجویی قرار گیرد و فرصت ارائه راهحل برای آنان فراهم شود.
ه) اقدامات فرهنگی برای افزایش نشاط فناوری
1. «ایده هفته»
هر هفته یک ایده دانشجویی در سطح واحد یا استان معرفی و روایت شود؛ حتی اگر هنوز به محصول تبدیل نشده باشد.
2. «مسئله هفته»
یک مسئله واقعی از صنعت، جامعه یا محیط پیرامون دانشگاه معرفی و از دانشجویان برای ارائه راه حل دعوت شود.
3. «تجربه هفته»
هر هفته یک تجربه پژوهشی یا فناورانه، اعم از موفق یا ناموفق، روایت شود تا فرهنگ تجربه و یادگیری تقویت گردد.
4. «قهرمانان حل مسئله»
دانشجویان، استادان و فناورانی که در مسیر حل مسئله گام مؤثری برداشته اند، معرفی و تقدیر شوند.
و) شاخص‌های پیشنهادی پایش
برای جلوگیری از تبدیل این برنامه به مجموعه‌ای از فعالیت‌های مناسبتی، پیشنهاد میشود شاخص‌های زیر به‌صورت دوره‌ای مورد پایش قرار گیرد:
تعداد مسائل واقعی شناسایی شده؛ تعداد دانشجویان مشارکت کننده؛ تعداد تیم‌های میان رشتهای شکل گرفته؛ تعداد استادان راهبر مسئله؛ تعداد ایده‌های ثبت شده؛ تعداد ایده‌های واردشده به مسیر حمایت؛ تعداد نمونه‌های اولیه ساخته شده؛ تعداد پروژه‌های مشترک با صنعت و دستگاه‌های اجرایی؛ تعداد مسائل منجر به راهحل؛ و میزان اثرگذاری اقتصادی، اجتماعی یا فناورانه پروژه‌ها.
خروجی مورد انتظار
هدف این برنامه، افزایش صرف تعداد رویدادها و برنامه‌های فناوری و نوآوری نیست.
هدف آن است که در آغاز سال تحصیلی، یک زنجیره جدید در دانشگاه شکل بگیرد:
دانشجو مسئله را پیدا میکند ← سؤال می‌پرسد ← ایده می‌دهد ← تیم تشکیل می‌دهد ← با استاد و اکوسیستم همراه میشود ← نمونه اولیه می‌سازد ← از صنعت و جامعه بازخورد می‌گیرد ← راه حل را توسعه می‌دهد ← ارزش خلق میکند.
شعار اجرایی ترم
«هر دانشجو، یک مسئله؛ هر مسئله، یک تیم؛ هر تیم، یک راهحل» و در سطح دانشگاه:
«از شروع ترم تا پایان ترم؛ از مسئله تا اثر».
پیوست 2 : تجربه دانشگاه‌های پیشرو جهان در ایجاد نشاط فناوری و تربیت دانشجوی مسئله حل کن
موضوع: الگوهای جهانی برای آغاز ترم با نشاط فناوری، مسئله محوری و اثرگذاری
در آغاز سال تحصیلی، یکی از مهمترین فرصت‌های دانشگاه، ایجاد پیوندی تازه میان دانشجو، مسئله، ایده، فناوری و جامعه است.
بررسی تجربه برخی از دانشگاه‌های پیشرو جهان نشان می‌دهد که نشاط فناوری و نوآوری، صرفاً با برگزاری رویداد و مسابقه ایجاد نمی‌شود؛ بلکه زمانی شکل می‌گیرد که دانشجو بتواند یک مسئله واقعی را ببیند، برای آن راهحل بیابد، در یک تیم قرار گیرد، از استاد و متخصص راهنمایی بگیرد، ایده خود را آزمایش کند و مسیر تبدیل آن به نمونه اولیه، فناوری یا اثر اجتماعی و اقتصادی را تجربه کند.
بر این اساس، برخی از تجربه‌های قابل توجه دانشگاه‌های پیشرو جهان به شرح زیر است:
- دانشگاه MIT؛ «فرصت تجربه کردن برای هر دانشجو»
در دانشگاه MIT، برنامه MIT Sandbox با ترکیب آموزش کارآفرینی، مربیگری و حمایت مالی اولیه، به دانشجویان امکان می‌دهد ایده‌های خود را در یک محیط واقعی آزمایش کنند.
این برنامه صرفاً یک مسابقه نیست؛ بلکه یک مسیر یادگیری و تجربه است که دانشجو را از تعریف مسئله و تحقیق اولیه تا توسعه نمونه اولیه و پیشرفت ایده همراهی میکند. MIT همچنین تأکید ویژه‌ای بر نقش مربیان باتجربه و یادگیری از شکست دارد.
درس قابل اقتباس: دانشجو نباید برای ورود به اکوسیستم فناوری، منتظر فارغ التحصیلی یا ارائه یک ایده کامل باشد؛ دانشگاه باید از همان ترم نخست، امکان تجربه، آزمون، خطا و یادگیری را برای او فراهم کند.
پیشنهاد برای دانشگاه آزاد اسلامی: ایجاد برنامه‌ای با عنوان پیشنهادی «آزمایشگاه تجربه فناوری دانشجو» که در آن دانشجویان بتوانند بدون تشریفات پیچیده، مسئله خود را مطرح کرده، تیم تشکیل دهند، مربی دریافت کنند و برای ساخت نمونه اولیه حمایت شوند.
- دانشگاه واترلو؛ «مسئله قبل از راه حل»
یکی از تجربه های قابل توجه دانشگاه واترلو، Problem Lab است که دانشجویان و نوآوران را به جای حرکت شتاب‌زده به سمت راه حل، به فهم عمیق مسائل با اهمیت اقتصادی و اجتماعی هدایت می کند.
در کنار آن، برنامه Enterprise Co-op به دانشجویان اجازه می‌دهد کسب وکار خود را در قالب تجربه آموزشی و کارآموزی توسعه دهند.
درس قابل اقتباس: فرهنگ نوآوری باید از این پرسش آغاز شود: «چه مسئله مهمی وجود دارد؟» نه صرفاً «چه ایده ای داریم؟»
پیشنهاد برای دانشگاه آزاد اسلامی: راه اندازی «باشگاه مسئله» در استان ها و واحدها؛ به گونه‌ای که استادان، دانشجویان، صنایع، دستگاه‌های اجرایی و جامعه، مسائل واقعی خود را عرضه کنند و دانشجویان پیش از ارائه راهحل، مسئله را بشناسند، تحلیل کنند و اعتبارسنجی نمایند.
3. دانشگاه صنعتی آینده وون (TU/e)؛ یادگیری بر مبنای چالش واقعی
در دانشگاه صنعتی آینده وون، رویکرد Challenge-Based Learning دانشجویان را با مسائل واقعی و باز جامعه مواجه می کند؛ مسائلی که معمولاً به دانش میان رشتهای و نگرش کارآفرینانه نیاز دارند.
تجربه این دانشگاه نشان می دهد که چالش می تواند به بستری برای یادگیری، همکاری میان رشتهای و حل مسائل پیچیده تبدیل شود.
درس قابل اقتباس: کلاس درس میتواند از محل انتقال صرف دانش، به محل مواجهه با مسئله واقعی تبدیل شود.
پیشنهاد برای دانشگاه آزاد اسلامی: در هر دانشکده، حداقل یک «چالش واقعی ترم» تعریف شود؛ چالشی که از صنعت، شهر، جامعه یا دستگاه اجرایی دریافت شده و دانشجویان رشته‌های مختلف برای حل آن همکاری کنند.
- دانشگاه آلتو؛ قدرت تیم های میان رشته ای
دانشگاه آلتو در برنامه هایی مانند PORT، دانشجویان رشته‌ها و دانشکده‌های مختلف را در قالب تیم های میان‌رشته ای گرد هم می آورد تا روی چالش های واقعی حوزه هایی مانند فرهنگ، رسانه و تغییرات اقلیمی کار کنند و ایده های خود را به راه‌حل‌های ملموس تبدیل نمایند.
درس قابل اقتباس: بسیاری از مسائل مهم، متعلق به یک رشته نیستند؛ بنابراین تیم مسئله حل کن نیز نباید تک رشتهای باشد.
پیشنهاد برای دانشگاه آزاد اسلامی: برای هر مسئله منتخب، ترکیبی از دانشجویان حداقل دو یا سه رشته شکل گیرد؛ برای مثال: مهندسی + مدیریت + علوم اجتماعی + فناوری اطلاعات و یک استاد یا متخصص به عنوان راهبر تیم تعیین شود.
- کالج مهندسی Olin؛ «تجربه واقعی» بهجای آموزش صرف
در Olin، تأکید ویژه‌ای بر یادگیری عملی و کار با پروژه‌ها و مشتریان واقعی وجود دارد. این رویکرد به دانشجویان کمک میکند آموخته‌های خود را در شرایط واقعی به کار بگیرند و تجربه حل مسئله، طراحی و کار تیمی را پیش از ورود به بازار کار کسب کنند.
درس قابل اقتباس: دانشجو زمانی احساس نشاط و انگیزه بیشتری میکند که نتیجه فعالیت او را بتوان در جهان واقعی مشاهده کرد.
پیشنهاد برای دانشگاه آزاد اسلامی: هر دانشکده در هر ترم، حداقل یک پروژه را با یک مشتری واقعی تعریف کند؛ مشتری میتواند یک شرکت، شهرداری، مدرسه، بیمارستان، صنعت، دستگاه اجرایی یا یک مسئله اجتماعی باشد.
۶. جمع بندی تجربه دانشگاه های پیشرو
بررسی این تجربه ها، چند اصل مشترک را آشکار می کند:
تجربه جهانی | اصل قابل استفاده در دانشگاه آزاد اسلامی
MIT Sandbox | ایجاد مسیر ساده از ایده تا تجربه، مربی و نمونه اولیه
Waterloo Problem Lab | مسئله قبل از راهحل
TU/e Challenge-Based Learning | تبدیل چالش واقعی به بستر یادگیری
Aalto PORT | تشکیل تیم های میان رشته ای
Olin | یادگیری از طریق تجربه واقعی و پروژه
واقعیت تجربه مشترک، حضور صنعت، جامعه و متخصصان در فرایند یادگیری
تجربه مشترک، پذیرش آزمون و خطا به عنوان بخشی از یادگیری
تجربه مشترک، اتصال آموزش، فناوری، کارآفرینی و اثرگذاری
۷. پیشنهاد یک الگوی بومی برای دانشگاه آزاد اسلامی
با الهام از این تجربه ها، میتوان الگوی ویژه ای برای دانشگاه آزاد اسلامی طراحی کرد:
«مسئله من ← مسئله ما ← راه حل ما»
مدل:
گام اول ـ مسئله من:
هر دانشجو در آغاز ترم حداقل یک مسئله واقعی را که در محیط زندگی، رشته، شهر یا جامعه مشاهده می کند، شناسایی و ثبت کند.
گام دوم ـ مسئله ما:
مسائل مشابه دسته بندی شده و مسائل اولویت دار هر دانشکده، واحد و استان مشخص شوند.
گام سوم ـ تیم ما:
برای مسائل منتخب، تیم های میان رشته ای دانشجویی با حضور استاد راهبر و در صورت امکان نماینده صنعت یا دستگاه مرتبط تشکیل شود.
گام چهارم ـ تجربه ما:
تیم ها مسئله را اعتبارسنجی کرده و راه حل های مختلف را بررسی و آزمایش کنند.
گام پنجم ـ نمونه ما:
ایده منتخب به نمونه اولیه، مدل کسب وکار، خدمت، فناوری یا راهکار اجرایی تبدیل شود.
گام ششم ـ اثر ما:
راه حل های موفق برای اجرا، تجاری سازی، جذب سرمایه یا حل مسئله در جامعه و صنعت هدایت شوند.
۸. پیشنهاد «ترم مسئله و فناوری» در دانشگاه آزاد اسلامی
بر اساس تجارب فوق، می توان آغاز سال تحصیلی را به فرصتی برای اجرای یک مدل فراگیر تبدیل کرد:
هر استان: 3 تا ۵ مسئله واقعی و اولویت دار
هر واحد دانشگاهی: حداقل یک میدان مسئله
هر دانشکده: حداقل یک چالش واقعی
هر استاد: حداقل یک مسئله برای گفت‌وگو و راهبری
هر دانشجو: حداقل یک مسئله برای مشاهده، طرح و پیگیری
هر تیم: حداقل یک تجربه حل مسئله
هر مرکز فناوری و نوآوری: یک مسیر روشن از مسئله تا نمونه اولیه
۹. شاخص‌های پیشنهادی برای سنجش موفقیت
برای جلوگیری از تبدیل این طرح به یک برنامه صرفاً مناسبتی، پیشنهاد میشود ارزیابی آن بر اساس خروجی‌های واقعی انجام شود:
تعداد مسائل واقعی شناسایی شده؛ تعداد دانشجویان مشارکت کننده؛ تعداد تیم های میان رشته ای تشکیل شده؛ تعداد استادان و مربیان فعال؛ تعداد مسائل متصل به صنعت و دستگاه های اجرایی؛ تعداد ایده های شکل گرفته از دل مسائل؛ تعداد نمونه های اولیه؛ تعداد پروژه های مشترک با صنعت و جامعه؛ تعداد راه‌حل‌های واردشده به مرحله اجرا؛ میزان جذب سرمایه و حمایت؛ تعداد فناوری‌ها و کسب‌وکارهای شکل‌گرفته؛ و در نهایت، میزان اثر واقعی بر حل مسائل اقتصادی، اجتماعی، صنعتی و فناورانه.
- پیام نهایی
تجربه دانشگاه های پیشرو جهان نشان می‌دهد که نشاط فناوری، محصول رویداد نیست؛ محصول تجربه است.
دانشجو زمانی با دانشگاه ارتباط عمیق‌تری برقرار میکند که احساس کند: مسئله او شنیده میشود؛ ایده او دیده میشود؛ تیم او شکل می‌گیرد؛ استاد در کنار اوست؛ اکوسیستم در دسترس اوست؛ و تلاش او میتواند تغییری واقعی ایجاد کند.
از این منظر، آغاز ترم میتواند نقطه آغاز یک تغییر فرهنگی مهم در دانشگاه باشد:
«از کلاس به مسئله؛ از مسئله به تیم؛ از تیم به تجربه؛ از تجربه به فناوری؛ و از فناوری به اثرگذاری.»
و شاید بتوان چشمانداز این حرکت را در یک جمله خلاصه کرد:
«هر دانشجو یک مسئله را ببیند؛ هر تیم یک راهحل را تجربه کند؛ و هر دانشگاه یک اثر واقعی بر جای بگذارد.»
دیدگاه خود را بنویسید