بسمالله الرحمن الرحیم
یادداشت ویژه معاونت تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی به مناسبت تشییع امام شهید رضوانالله تعالی علیه.
روسای محترم استانها
سلام علیکم
در امتداد سلسله یادداشتهای هفتگی «تحول اکوسیستم تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی» که با هدف تبیین مسیر تحول، توسعه و ارتقای این اکوسیستم تدوین و منتشر میشود، بر خود لازم دانستم به مناسبت این ایام، ایام تشییع و سوگواری امام شهیدمان، به جای انتشار یادداشت هفتگی، یادداشتی ویژه را با عنوان «از علم تا اقتدار؛ مبانی فکری تحول اکوسیستم تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب» تقدیم حضور شما کنم.
این ویژهنامه، نه جایگزین مسیر تحول، بلکه تبیینکننده مبانی نظری و فکری مجموعه یادداشتهایی است که از آغاز این حرکت تاکنون منتشر شده و در ادامه نیز منتشر خواهد شد. باور داریم که هر تحول ماندگار، نیازمند اتکاء به یک منظومه فکری منسجم است و برنامهها، ساختارها و آییننامهها زمانی اثربخش خواهند بود که بر چنین مبنایی استوار شوند.
در بیش از سه دهه گذشته، رهبر انقلاب اسلامی در دیدارهای متعدد با استادان دانشگاه، پژوهشگران، نخبگان، فعالان شرکتهای دانشبنیان، مسئولان آموزش عالی و مدیران حوزه علم و فناوری، تصویری روشن از جایگاه دانشگاه در پیشرفت ایران ترسیم کردهاند. در این منظومه فکری، دانشگاه تنها یک نهاد آموزشی نیست؛ بلکه موتور تولید قدرت ملی، پیشران پیشرفت، منشأ نوآوری و حلکننده مسائل کشور است.
در این نگاه، علم زمانی ارزشآفرین است که به فناوری تبدیل شود؛ فناوری زمانی اثرگذار است که به اقتصاد دانشبنیان، اشتغال، رفاه عمومی و اقتدار ملی بینجامد؛ و دانشگاه زمانی موفق است که بتواند در کنار مرجعیت علمی، مسئولیت حل مسائل واقعی جامعه را نیز بر عهده گیرد.
بر همین اساس، مجموعه یادداشتهای «تحول اکوسیستم تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی» با الهام از این منظومه فکری تدوین شده و می شود. هدف این یادداشتها صرفاً ارائه پیشنهادهای مدیریتی نیست؛ بلکه تلاش دارد رهنمودهای راهبردی رهبر انقلاب را به سیاستها، برنامهها و اقدامات اجرایی در سطح دانشگاه آزاد اسلامی ترجمه کند.
اصول محوری این منظومه را میتوان در چند محور خلاصه کرد:
- علم، زیربنای اقتدار ملی است و پیشرفت علمی، زمینهساز استقلال، عزت و اقتدار کشور محسوب میشود.
- دانشگاه باید مسئلهمحور باشد و پژوهش و آموزش را در خدمت حل مسائل کشور قرار دهد.
- اقتصاد دانشبنیان، مسیر پیشرفت و آینده اقتصاد ایران است و توسعه فناوری، تجاریسازی دانش و شرکتهای دانشبنیان از ارکان آن به شمار میروند.
- مرجعیت علمی زمانی معنا پیدا میکند که به خلق فناوری، توسعه اقتصادی، افزایش بهرهوری و اثرگذاری اجتماعی منجر شود.
- نخبگان، پژوهشگران و دانشگاهیان، سرمایههای راهبردی کشور هستند و باید زمینه شکوفایی و نقشآفرینی آنان در پیشرفت ملی فراهم شود.
بر همین مبنا، مسیر تحول اکوسیستم تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی بر اصولی همچون مأموریتگرایی، مسئلهمحوری، شبکهسازی، نوآوری، تجاریسازی دانش، توسعه اقتصاد دانشبنیان، اثرگذاری اجتماعی، تعامل مؤثر با صنعت و جامعه و حکمرانی هوشمند استوار شده است.
از این پس نیز تمامی یادداشتهای هفتگی این معاونت در چارچوب همین مبانی فکری تدوین خواهد شد و تلاش خواهد داشت این رهنمودها را به برنامهها و اقدامات اجرایی قابل تحقق در سراسر دانشگاه آزاد اسلامی تبدیل کند.
امید است با همدلی، همافزایی و مشارکت همه ارکان دانشگاه، بتوانیم در مسیر تحقق دانشگاهی مأموریتگرا، مسئلهمحور، نوآور، اثرگذار و پیشرو گام برداریم؛ دانشگاهی که با اتکاء به سرمایه انسانی، دانش، فناوری و نوآوری، سهمی شایسته در پیشرفت ایران اسلامی و ارتقای جایگاه علمی و فناورانه کشور ایفا کند.
با احترام
معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری
دانشگاه آزاد اسلامی
پیوست نامه:
اقدامات راهبردی و الزامات اجرایی ویژهنامه
«از علم تا اقتدار؛ مبانی فکری تحول اکوسیستم تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب»
در راستای تحقق مفاد ویژهنامه و به منظور همراستاسازی کلیه ارکان اکوسیستم تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی با مبانی فکری تحول رهبر و قائد شهیدمان، اقدامات زیر جهت برنامهریزی و اجرا ابلاغ میشود.
الف) ستاد معاونت تحقیقات، فناوری و نوآوری
۱- تدوین منشور تحول اکوسیستم تحقیقات، فناوری و نوآوری
تدوین، تصویب و ابلاغ «منشور تحول اکوسیستم تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی» مشتمل بر مأموریت، ارزشها، اصول، جهتگیریهای راهبردی و شاخصهای کلان، با اتکاء به منظومه فکری رهبر شهید انقلاب، سند تحول و اسناد بالادستی دانشگاه.
۲- بازآرایی سیاستها و برنامهها
بازنگری کلیه آییننامهها، شیوهنامهها، دستورالعملها و برنامههای جاری معاونت و ارزیابی میزان انطباق آنها با اصول زیر:
- مأموریتگرایی
- مسئلهمحوری
- اثرگذاری اجتماعی و اقتصادی
- توسعه اقتصاد دانشبنیان
- توسعه فناوری و نوآوری
- مرجعیت علمی
- تعامل دانشگاه، صنعت، جامعه و دولت
- حکمرانی هوشمند
۳- طراحی نقشه همراستاسازی اکوسیستم
طراحی نقشه جامع تعامل و همافزایی میان:
- پژوهش
- فناوری
- نوآوری
- مراکز تحقیقاتی
- شبکه آزمایشگاهی
- سراهای نوآوری
- مراکز رشد
- پارکهای علم و فناوری
- ارتباط با صنعت
- صندوق پژوهش و فناوری
به منظور تحقق مأموریتهای دانشگاه.
۴- استقرار نظام تصمیمگیری مأموریتمحور
از این پس کلیه حمایتها، سرمایهگذاریها، برنامهها و ارزیابیها بر اساس میزان نقش آنها در:
- حل مسائل کشور
- تحقق مأموریتهای دانشگاه
- توسعه فناوریهای راهبردی
- خلق ارزش اقتصادی و اجتماعی
اولویتبندی و مدیریت شوند.
ب) رؤسای محترم استانها
۱- تدوین بیانیه تحول اکوسیستم استان
هر استان حداکثر ظرف یک ماه، «بیانیه تحول اکوسیستم تحقیقات، فناوری و نوآوری استان» را بر اساس مزیتهای منطقهای، مأموریتهای استانی و اولویتهای ملی تدوین و ارائه نماید.
۲- تشکیل شورای همافزایی اکوسیستم استان
با حضور مدیران:
- پژوهش
- فناوری
- مراکز تحقیقاتی
- شبکه آزمایشگاهی
- سراهای نوآوری
- مراکز رشد
- پارک علم و فناوری
- ارتباط با صنعت
به منظور ایجاد فهم مشترک از فلسفه تحول و هماهنگی برنامههای اجرایی.
۳- تعیین مأموریتهای پیشران استان
شناسایی و تصویب سه تا پنج مأموریت راهبردی استان که بتواند ظرفیتهای علمی، پژوهشی، فناورانه و نوآورانه دانشگاه را در جهت حل مسائل واقعی استان و کشور بسیج نماید.
۴- بازآرایی سبد فعالیتهای استان
بازنگری کلیه پروژهها، طرحهای پژوهشی، برنامههای فناوری و نوآوری بر اساس میزان همراستایی آنها با مأموریتهای مصوب استان.
ج) مدیران اکوسیستم تحقیقات، فناوری و نوآوری
(شامل مدیران پژوهش، مراکز تحقیقاتی، شبکه آزمایشگاهی، سراهای نوآوری، مراکز رشد، پارکهای علم و فناوری، ارتباط با صنعت و صندوق پژوهش و فناوری)
۱- بازتعریف مأموریت واحدها
هر مدیر موظف است مأموریت واحد تحت مدیریت خود را در چارچوب مأموریت کلان دانشگاه و با تمرکز بر حل مسائل جامعه، توسعه فناوری، نوآوری و خلق ارزش بازتعریف و به اعضای مجموعه ابلاغ نماید.
۲- تدوین نقشه ارزشآفرینی
هر مجموعه موظف است زنجیره ارزش فعالیتهای خود را از:
علم ← پژوهش ← فناوری ← نوآوری ← محصول ← بازار ← اثرگذاری اقتصادی و اجتماعی
ترسیم نموده و برنامه عملیاتی تحقق آن را تدوین نماید.
۳- توسعه شبکه همکاری و همافزایی
برنامه همکاری مستمر میان مراکز تحقیقاتی، آزمایشگاهها، سراهای نوآوری، مراکز رشد، پارکهای علم و فناوری، شرکتهای دانشبنیان، صنایع، دستگاههای اجرایی و سایر ذینفعان طراحی و اجرا گردد.
۴- بازنگری نظام ارزیابی عملکرد
شاخصهای ارزیابی عملکرد از رویکرد فعالیتمحور به رویکرد اثرگذاریمحور تغییر یابد.
مهمترین شاخصهای پیشنهادی عبارتند از:
- میزان حل مسائل اولویتدار
- توسعه فناوریهای راهبردی
- قراردادهای پژوهشی و فناورانه
- تجاریسازی دانش و فناوری
- ایجاد و توسعه شرکتهای توانمند
- جذب سرمایه و منابع بیرونی
- توسعه همکاریهای ملی و بینالمللی
- میزان رضایت ذینفعان
- اثرگذاری اقتصادی، اجتماعی و فناورانه
خروجی مورد انتظار
انتظار میرود در پایان این مرحله، تمامی ارکان اکوسیستم تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی به درک مشترکی از فلسفه تحول دست یافته و برنامهها، تصمیمها، سرمایهگذاریها و فعالیتهای خود را در چارچوب دانشگاهی مأموریتگرا، مسئلهمحور، نوآور، اثرگذار و آیندهساز تنظیم و اجرا نمایند.
همچنین هر استان، ضمن تدوین نقشه راه تحول اکوسیستم خود، گزارش اقدامات انجامشده و برنامه اجرایی سالانه را برای پایش و ارزیابی به معاونت تحقیقات، فناوری و نوآوری ارسال نماید.
شعار اجرایی ویژهنامه
«یک منظومه فکری؛ یک مأموریت مشترک؛ یک اکوسیستم همافزا؛ برای ساختن دانشگاهی اثرگذار، نوآور، مسئلهمحور و آیندهساز.»
دیدگاه خود را بنویسید